Bahasa Jawa minangka salah sawijining basa daerah kang isih urip lan dilestarekake ing Indonesia. Ing jaman modern iki, sinau basa Jawa ora mung dadi kewajiban akademis, nanging uga dadi cara kanggo nglestantakake warisan budaya luhur. Kanggo para siswa SMK kelas 10 ing semester 2, Ujian Tengah Semester (UTS) dadi salah siji evaluasi penting kanggo ngukur pemahaman lan kemampuan ing babagan basa Jawa.
Artikel iki bakal nyedhiyakake conto-contoh soal UTS Bahasa Jawa kanggo siswa SMK kelas 10 semester 2. Tujuane yaiku supaya para siswa bisa latihan, mangerteni format soal, lan nyiapake awake dhewe kanthi luwih becik. Soal-soal iki disusun kanthi maneka warna jinis, wiwit saka pilihan ganda, isian, nganti esai, kang nyakup materi-materi kang lumrah diajarke ing semester 2.
Pentingnya Nglatih Diri Kanthi Contoh Soal
Nglatih diri kanthi contoh soal utawa latihan soal sadurunge UTS iku duweni akeh mupangat. Kaping pisan, siswa bisa ngerteni jinis-jinis soal kang bakal muncul, kaya ta pilihan ganda, isian, utawa uraian. Kapindho, siswa bisa ngukur sejauh endi pemahamane marang materi kang wis dipelajari. Yen ana materi kang durung dikuasai, siswa duwe wektu kanggo mbaleni lan nyinauni maneh. Katelu, latihan soal bisa mbantu nglatih kecepatan lan ketepatan nalika mangsuli soal, kang penting banget nalika wektu UTS winates. Kaping papat, siswa bisa ngrasa luwih percaya diri nalika ngadepi UTS amarga wis nate nglakoni simulasi.
Materi kang Lumrah Ana ing UTS Bahasa Jawa SMK Kelas 10 Semester 2
Materi ing semester 2 biasane luwih fokus marang aspek praktis lan aplikasi basa Jawa, uga pemahaman budaya kang luwih jero. Sawetara materi kang umum diajarke lan bisa muncul ing UTS yaiku:
- Kawruh Basa (Tata Bahasa):
- Aksara Jawa (Pasangan, Sandhangan, Angka Jawa)
- Unggah-ungguh Basa (Ngoko, Krama Ngoko, Krama Madya, Krama Inggil)
- Tembung Entar lan Paribasan/Saloka
- Struktur Kalimat Basa Jawa
- Sinonim lan Antonim
- Sastra Jawa:
- Cerita Rakyat (Dongeng, Legenda, Mitos)
- Puisi Jawa (Gegebug, Geguritan)
- Unsur Intrinstik lan Ekstrinsik Cerita Sastra
- Kearifan Lokal ing Sastra Jawa
- Keterampilan Berbahasa:
- Menulis Aksara Jawa
- Mocokake lan Nemokake Informasi saka Teks Basa Jawa (Wacana Teks)
- Mraktekake Unggah-ungguh Basa ing Percakapan
- Menulis Karangan Basa Jawa (Deskripsi, Narasi)
- Budaya Jawa:
- Adat Istiadat
- Seni Pertunjukan (Wayang Kulit, Ludruk, Kethoprak)
- Tokoh Budaya Jawa
- Nilai-nilai Luhur Budaya Jawa
Conto Soal UTS Bahasa Jawa SMK Kelas 10 Semester 2
Ing ngisor iki minangka conto-contoh soal kang bisa migunani kanggo latihan:
SOAL UTS BAHASA JAWA KELAS X SMK SEMESTER 2
Mata Pelajaran: Bahasa Jawa
Kelas: X (Sepuluh)
Semester: 2 (Dua)
Alokasi Waktu: 90 Menit
PILIHAN GANDA
Pilih siji jawaban kang paling bener kanthi menehi tandha ping (x) ing aksara a, b, c, utawa d!
-
Ing ngisor iki kang kalebu sanepane basa Jawa lan nuduhake watak utawa sifat, yaiku…
a. Tembung Entar
b. Paribasan
c. Saloka
d. Bebasan -
"Anak polah, bapak kepradah" tegese…
a. Anake wong tuwa kudu manut marang wong tuwane.
b. Sapa kang tumindak salah, wong tuwane kang bakal nanggung.
c. Wong tuwa kudu ngati-ati marang tumindake anak.
d. Sikep anak iku nuduhake sipate wong tuwa. -
Ukara kang migunakake unggah-ungguh basa krama inggil yaiku…
a. "Aku wingi wis mangan ing warung."
b. "Sampeyan kalawingi punapa kemawon, Pak?"
c. "Bapak nembe tindak dhateng kantor."
d. "Dhek wingi aku durung ketemu dheweke." -
Aksara Jawa kangge nulis tembung "budaya" inggih menika…
a.
b.
c.
d.
(Catatan: Gambar aksara Jawa di atas hanya ilustrasi, sesungguhnya perlu diganti dengan gambar aksara Jawa yang benar) -
Unsur kang njalari crita bisa urip lan narik kawigaten saka jero crita iku diarani…
a. Unsur Ekstrinsik
b. Unsur Intrinsik
c. Latar
d. Penokohan -
Crita kang isine babagan kedadeyan ing jaman mbiyen kang ana gandhengane karo sajarah utawa tokoh tartamtu, lan biasane dipercaya dening masyarakat, diarani…
a. Fabel
b. Legenda
c. Sage
d. Mitos -
Ing ngisor iki kang kalebu unsur instrinsik crita, kajaba…
a. Tema
b. Alur
c. Latar (Setting)
d. Gaya Bahasa (Diksi) -
Yen arep matur marang wong tuwa utawa wong kang luwih tuwa, migunakake unggah-ungguh basa kang trep yaiku…
a. Ngoko Lugu
b. Ngoko Alus
c. Krama Lugu
d. Krama Alus -
Tembung "mangan" ing basa Krama Alus dadine…
a. Madhang
b. Dhahar
c. Nedha
d. Mangan -
Geguritan iku puisi kang bebas, ora kawates ing aturan cacahing wanda utawa larik, lan ora kawates ing purwakanthi. Pranyatan kasebut bener utawa luwih cocok diarani…
a. Serat Wedhatama
b. Gancaran Bebas
c. Geguritan Modern
d. Prosa Liris
ISIAN CEKAK
Isenana ceceg-ceceg ing ngisor iki kanthi tembung kang mathuk!
- Sanepane kang isine crita utawa gambaran babagan sipate sawijining bab, diarani …
- Tembung "mulih" ing basa Krama Alus dadine …
- Yen ana bocah durung ngerti apa-apa, diarani kaya … (paribasan)
- Ing ngisor iki tuladhane aksara Jawa:
iku aksara …
- Unsur kang njelasake papan lan wektu kedadeyan ing sawijining crita diarani …
- Wacan kang isine crita babagan kedadeyan kang sipate ora nyata utawa fiksi, diarani …
- Menawa arep nyuwun pirsa marang wong kang luwih tuwa, gunakake basa …
- Tembung "ngomong" ing basa Krama Alus dadine …
- Ing ngisor iki tuladhane aksara Jawa:
iku aksara …
- Salah siji conto seni pertunjukan tradisional Jawa yaiku …
ESAI/URAAN TERBATAS
Wangsulana pitakon-pitakon ing ngisor iki kanthi gamblang lan bener!
- Jelentrehna bedane antara paribasan, saloka, lan bebasa! Wenehana conto saben-ebene!
- Tulis nganggo aksara Jawa: "Guru minangka pambimbing ingkang tansah sabar."
- Yen sampeyan ketemu karo kepala sekolah ing dalan, lan arep takon babagan tugas, kepriye carane sampeyan matur nggunakake unggah-ungguh basa kang trep? Tulisen gunemanipun!
- Critakna ringkesan saka salah sawijining cerita rakyat kang sampeyan mangerteni (misale Timun Mas, Roro Jonggrang, utawa liyane)! Sebutna uga unsur instrinsike (tema, penokohan, alur)!
- Apa gunane sinau basa Jawa lan sastra Jawa ing jaman saiki, utamane kanggo siswa SMK?
Kunci Jawaban (Kangge Guru utawi Siswa kang Badhe Latihan Mandiri)
(Harap tidak dibuka sebelum selesai mengerjakan soal)
PILIHAN GANDA
- b
- b
- c
- a (Catatan: Perlu dipastikan lagi gambar aksara Jawa yang benar untuk "budaya")
- b
- b
- d
- d
- c
- c
ISIAN CEKAK
- Bebasan
- Kundur
- Polos (utawa Jaler)
- Ha
- Latar (Setting)
- Fiksi (utawa Cerita Fiksi)
- Krama Alus
- Nyuwun dawuh (utawi Ngendika)
- Ma
- Wayang Kulit (utawi Ludruk, Kethoprak, lsp.)
ESAI/URAAN TERBATAS
21.
- Paribasan: Ukara kang wandane tetep, ora bisa malih, ngemu tegese ora wantah, ngemu surasa pepindhan utawa pitutur luhur. (Conto: Kebo nusu gudel – Wong tuwa njaluk warisan marang anak).
- Saloka: Ukara kang wandane tetep, ora bisa malih, ngemu tegese wantah, ngemu surasa pepindhan utawa pitutur luhur. Nanging, kang dipindhake utawa kang dinggo nindakake iku awake dhewe. (Conto: Taman anjengglengi – Wong pinter nanging ora bisa nuduhake kapinterane).
- Bebasan: Ukara kang wandane tetep, ora bisa malih, ngemu tegese ora wantah, ngemu surasa pepindhan utawa pitutur luhur. Nanging kang dipindhake iku siji-loroneng utawa luwih, lan kang dipindhakake iku wis malih wujude. (Conto: Emban cindhe, soban dasih – Wong kang katone luwih mulya nanging asale ora suci).
(Catatan: Gambar aksara Jawa di atas hanya ilustrasi, sesungguhnya perlu diganti dengan gambar aksara Jawa yang benar dan lengkap)
- "Nyuwun pangapunten, Bapak Kepala Sekolah. Menapa ingkang badhe kula aturaken menika babagan tugas ingkang nembe dipunparingaken dening Bapak/Ibu Guru. Menapa ing wekdal menika Bapak/Ibu Kepala Sekolah kagungan wekdal kanggé kula," (utawi variasi sanesipun ingkang trep unggah-ungguhipun).
- (Jawaban siswa bakal beda-beda gumantung crita kang dipilih. Penting yen siswa bisa nyebutake tokoh, latar, alur, lan tema kanthi bener).
- Conto Ringkesan Timun Mas: Crita iki babagan perjuangan Mbok Sirni kang kepengin duwe anak banjur ditulungi dening Kyai Dewata Cengkar kang menehi winih timun. Saka timun kasebut lair Timun Mas kang banjur kaancam dening Buta Ijo. Timun Mas banjur diwenehi piranti kanggo nglawan Buta Ijo lan pungkasane bisa slamet.
- Tema: Perjuangan, Kaelokan, Kaslametan.
- Penokohan: Mbok Sirni (wong kang sabar lan welas asih), Timun Mas (wong kang kendel lan bekti), Buta Ijo (antagonis kang jahat).
- Alur: Maju.
- Latar: Desa (Mbok Sirni), Alas (Buta Ijo).
- (Jawaban siswa bakal beda-beda. Nanging, poin-poin kang wigati antarane: melestarikan budaya, menambah wawasan budaya, sarana komunikasi antarpribadi ing lingkungan Jawa, njaga identitas diri, sarana hiburan lan apresiasi seni).
Penutup
Nglatih awake dhewe kanthi contoh soal kaya ing dhuwur iku langkah kang becik kanggo nyiapake diri ngadepi UTS. Elinga, sinau basa Jawa iku ora mung babagan ngapalake rumus utawa tembung, nanging uga ngerti makna lan carane migunakake ing kauripan saben dina. Muga-muga conto soal iki bisa mbantu para siswa SMK kelas 10 ing semester 2 iki. Sugeng sinau lan mugi-mugi sukses ing UTS!
Catatan Penting:
- Gambar Aksara Jawa: Ing conto soal, kula sampun nyisipaken placeholder kangge gambar aksara Jawa. Ingkang badhe nyusun soal saged nggantosipun kaliyan gambar aksara Jawa ingkang leres lan cetha. Punika perlu amargi aksara Jawa minangka materi kang penting.
- Variasi Soal: Soal-soal menika namung conto. Guru saged nambahi utawi ngowahi jinis lan tingkat kasulitan soal supados langkung trep kaliyan materi ingkang sampun dipunparingaken.
- Tingkat Kesulitan: Tingkat kesulitan soal ing ndhuwur wis dicoba disesuaikan kangge siswa SMK Kelas 10, nanging kathah unsur budaya lan tata basa ingkang mbetahaken pamahaman langkung.
Semoga artikel ini bermanfaat!
